ورود جسم خارجی به چشم، حتی به اندازه یک دانه شن، میتواند دردناک و آزاردهنده باشد و عوارضی جدی مثل عفونت چشمان، خراش قرنیه و حتی از دست دادن بینایی را به دنبال داشته باشد. اگرچه بسیاری از این اجسام به راحتی قابل خارج کردن هستند، اما تشخیص نوع جسم، محل دقیق آن در چشم و نحوه صحیح خارج کردن آن نیازمند دقت و تخصص است.
علائم وجود جسم خارجی در چشم
در صورتی که جمسم خارجی وارد چشم شما شده باشد ممکن است علائم اذیت کننده زیر را تجربه کنید:
- قرمزی چشم
- حساسیت به نور
- سرازیر شدن اشک
- احساس وجود چیزی در چشم
- احساس خراش چشم در حین پلک زدن
- احساس درد شدید در چشم به همراه سوزش
- تاری دید یا از دست دادن بینایی در چشم آسیب دیده
- خونریزی در قسمت سفیدی چشم (خونریزی زیر ملتحمه)
برای دریافت نوبت با شماره 09356876393 تماس بگیرید.
علت وجود جسم خارجی در چشم
بسیاری از اجسام ریز خارجی در اثر اتفاقات مختلف میتوانند در طول فعالیت های رومزه به چشم ما برخورد کنند و در آن قرار گیرند. از شایع ترین اجسام خارجی در چشم عبارتند از:
- مژه
- خاک اره
- گرد و غبار
- شن و ماسه
- خرده شیشه
- لوازم آریشی
- لنزهای تماسی
- مخاط خشک شده
- مخاط خشک شده
- براده آهن یا سایر ذرات فلزات
در صورت داشتن هر گونه سوالی درباره درد چشم و یا درخواست مشاوره رایگان و سریع، سوال خود را در بخش نظرات برای ما بنویسید!
درمان بُراده آهن در چشم: راهکارها و توصیههای پزشکی
ورود براده آهن به چشم یکی از اورژانسهای چشمیست که در محیطهای صنعتی و کارگاهی، بهویژه در مشاغلی مانند جوشکاری، تراشکاری یا برش فلزات، بهکرات مشاهده میشود.
در صورتی که این ذرات ریز فلزی بهموقع و بهشکل صحیح از چشم خارج نشوند، میتوانند منجر به آسیبهای جدی از جمله زخم قرنیه، عفونت و در موارد شدیدتر کاهش یا از دست رفتن بینایی شوند.
بیشتر بخوانید: تست معاینه چشم در خانه
علائم وجود براده آهن در چشم
برخی از بیماران من در مواجهه با براده آهن، علائم زیر را تجربه میکنند:
- حساسیت به نور
- کاهش بینایی یا تاری دید
- سوزش، قرمزی و اشکریزش
- احساس وجود جسم خارجی یا خراش در چشم
- مشاهده لکه تیره یا حلقه زنگزده روی سطح قرنیه
توجه داشته باشید: براده آهن میتواند بهسرعت اکسید شده و زنگ بزند. این اکسیداسیون منجر به تشکیل حلقه زنگزدهای در قرنیه میشود که در صورت عدم درمان صحیح، آسیب ماندگار بر جای میگذارد.
روند درمانی که در مطب من انجام میشود
در صورتی که بیمار با علائم فوق مراجعه کند، مراحل درمان بهصورت زیر و تحت شرایط کاملاً استریل و دقیق انجام میگیرد:
عدم دستکاری و جلوگیری از مالش چشم
پیش از هر اقدامی، بیمار باید از مالیدن چشم خود اجتناب کند، چرا که این کار ممکن است باعث فرو رفتن بیشتر جسم خارجی به بافتهای عمقی شود.
معاینه با میکروسکوپ چشمی (Slit Lamp)
با استفاده از لامپ شکاف (slit lamp)، محل دقیق براده مشخص میشود. در صورت نفوذ براده به قرنیه، نیاز به مداخله با ابزار تخصصی داریم.
خارجسازی براده
با بهرهگیری از ابزار ظریف و میکروپنسهای جراحی، براده با دقت خارج میشود. در مواردی که حلقه زنگزدهای در قرنیه تشکیل شده باشد، لازم است از مته مخصوص چشمی (Burr) برای پاکسازی این ناحیه استفاده شود.
تجویز دارو
پس از خارجسازی قطرههای آنتیبیوتیک و ضدالتهاب تجویز میشود تا از بروز عفونت یا تحریک بیشتر جلوگیری شود.
پانسمان چشمی و مراقبت پس از درمان
در برخی موارد بسته به شدت آسیب چشم پانسمان میشود. همچنین به بیمار توصیه میشود حداقل تا ۲۴ ساعت از نور مستقیم، رانندگی و استفاده از لنز تماسی پرهیز کند.
درمان خانگی پلیسه در چشم
پلیسه یا همان ذرات ریز چوب و خردهچوب میتواند هنگام کار با ابزار نجاری وارد چشم شود. در چنین شرایطی:
- ابتدا بدون مالش چشم، آن را با آب تمیز یا محلول شستوشوی استریل شستوشو دهید.
- میتوانید از روش شستوشو با چای کمرنگ خنکشده یا آب ولرم زیر دوش برای خارج کردن ذرات استفاده کنید.
- اگر با وجود شستوشو احساس جسم خارجی باقی ماند، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
درمان خانگی احساس چیزی در چشم
گاهی اوقات بدون وجود جسم خارجی واقعی، فرد احساس وجود چیزی در چشم دارد. در این شرایط:
- پلکها را چندین بار پشت سر هم باز و بسته کنید تا اشک طبیعی چشم سطح چشم را شستوشو دهد.
- از قطره اشک مصنوعی (در دسترس داروخانهها) برای مرطوب کردن سطح چشم استفاده کنید.
- کمپرس سرد روی پلکها میتواند به کاهش تحریک و سوزش کمک کند.
- اگر احساس وجود جسم بیش از ۲۴ ساعت ادامه داشت، حتماً باید معاینه تخصصی انجام شود.
درمان خانگی گرد و خاک در چشم
برای درمان خانگی ورود گرد و غبار :
- پلکها را آرام بسته و اجازه دهید اشک چشم به طور طبیعی ذرات را خارج کند.
- اگر ذرات باقی ماندند، چشم را با آب تمیز ولرم یا سرم شستوشو کنید.
- در طول روز از مالیدن چشمها پرهیز کنید چون باعث خراش قرنیه میشود.
- در صورتی که قرمزی و سوزش بعد از یک روز برطرف نشد، مراجعه به چشمپزشک ضروری است.
وجود جسم خارجی در چشم چه عوارضی را به دنبال دارد؟
معمولا اکثر صدمات ناشی از ورود جسم خارجی به چشم جزئی هستند و افراد با مراقبت های ساده قادرند تا مشکل به وجود آمده را برطرف کنند. اما با این حال میتوان موارد زیر را به عنوان برخی عوارض احتمالی ورود جسم خارجی به چشم در نظر گرفت:
- ایجاد جای زخم و عفونت در چشم
در شرایطی که جسم خارجی به چشم شما وارد شود و نتوانید آن را از چشم خارج کنید ممکن است چشم شما دچار عفونت و جای زخم شود.
برای مثال براده آهن در صورت وارد شدن به چشم با اشک طبیعی چشم واکنش نشان میدهد و اطراف آن دچار زنگ زدگی میشود. این خرده فلز به صورت یک نقطه سیاه در قرنیه شما دیده میشود و میتواند زخمی بر روی قرنیه ایجاد کند.
- خراش قرنیه
معمولا جسم خارجی در زیر پلک فوقانی گیر میافتد. از همین رو، زمانی که یک جسم خارجی به چشم شما وارد میشود ممکن است با هر بار پلک زدن خراشی را در سطح قرنیه چشم که غشای شفاف در جلوی چشم است، ایجاد کند.
با این حال اگر چنین اتفاقی برای شما بیافتد با مراقبت های صحیح میتوانید طی 48 ساعت آینده بهبود یابید. اما در مواردی هم این فرآیند به یک مشکل فرسایشی تبدیل شود و سال ها بعد از آسیب اصلی رخ دهد.
- نفوذ چشم
در برخی مواقع یک جسم خارجی پرتابه، میتواند سطح چشم را سواخ کرده و وارد کره چشم شود. در این شرایط آسیب به مراتب جدی تر بوده و امکان دارد فرد را نابینا کند.
- زخم قرنیه
گاهی ورود جسم خارجی به چشم میتواند منجر به اختلال بینایی دائمی در افراد شود.
- زخم
در برخی مواقع خراش ایجاد شده بر سطح قرنیه بهبود نمیابد و میتواند یک نقص را در چشم فرد بر جای بگذارد. این عارضه گاهی ممکن است بینایی فرد را نیز تحت تاثیر قرار دهد و او را به عفونت های چشمی شدید دچار کند.
- ناخنک چشم
ناخنک چشم اغلب با عوامل محیطی مانند گردوغبار، اشعه فرابنفش و باد ارتباط دارد.
” ورود جسم خارجی به چشم علائم دردناک و اذیت کننده ای را برای افراد ایجاد میکند اما در بسیاری از مواقع میتوان آن را به سادگی از چشم خارج کرد و جلوی ناراحتی را گرفت. “
چه زمانی به پزشک مراجعه کنم؟
اگر به هنگام ورود جسم خارجی شرایط زیر را تجربه میکنید لازم است تا هر چه سریع تر برای جلوگیری از آسیب های بیشتر به پزشک متخصص مراجعه فرمایید:
- جسم خارجی در چشم شما قرار گرفته و قادر به خارج کردن آن نیستید.
- زمانی که با وجود جسم خارجی در چشم مشکلات بینایی برای شما رخ میدهد.
- با شست و شو ساده یا آبیاری ساده چشم قادر به برداشتن جسم خارجی از چشم نیستید.
- درد، قرمزی و احساس وجود یک جسم در چشم که بیشتر از 24 ساعت بعد از خارج کردن جسم خارجی از چشم ادامه پیدا کند.
تماس با دکتر ماندانا اصفهانی بهترین متخصص و جراح چشم در دزفول و تهران: 06142221360 | 09160683099 | 09356876393
چگونه جسم خارجی را از چشم خود خارج کنیم؟
در صورتی که جسم خارجی به چشم شما وارد شود میتوانید با انجام نکات گفته شده در ادامه متن از آسیبات جدی تر جلوگیری کنید:
- قبل از خارج کردن جسم وارد شده به چشم، لازم است تا دستان خود را با آب و صابون به خوبی بشویید.
- شما میتوانید چای کم رنگ را در نعلبکی ریخته و اجازه دهید کمی خنک شود. سپس لبه نعلبکی را بر روی استخوان حلقه چشم تکیه دهید و چشمانتان را به حالت باز در آن قرار دهید. حالا سعی کنید جسم را از چشم خود خارج کنید.
- راه دیگر برای خارج کردن جسم خارجی از چشم، دوش گرفتن است! در همین حین که آب باز است چشمانتان را باز نگه دارید تا آب ولرم سرازیر شده از پیشانی شما به آرامی چشمتان را شست و شو دهد.
- در صورت استفاده از لنزهای تماسی، بهتر است قبل از شستن سطح چشم آن را بردارید. گاهی اوقات ممکن است جسم خارجی به سطح زیرین لنز شما چسبیده باشد و چشمانتان را اذیت کند.
نحوه خارج کردن جسم خارجی از چشم فرد دیگر
اگر فردی برای خارج کردن جسم خارجی از چشم خود از شما کمک خواست، میتوانید طبق موارد گفته شده عمل کنید:
- دست های خود را با آب و صابون به خوبی بشویید.
- فرد را به مکانی با نور مناسب ببرید.
- از او بخواهید پلک پایین خود را به سمت پایین بکشد و بالا را نگاه کند و همین کار را برای پلک بالا خود انجام دهد. این عمل به شما امکان میدهد تا قسمت های زیرین پلک را به خوبی بررسی کنید و در صورت پیدا کردن جسم خارجی آن را خارج کنید.
- اگر جسم خارجی را در سطح اشک به صورت شناور مشاهده کردید سعی کنید با استفاده از قطره چکان تمیزی که از چای کم رنگ یا آب ولرم پر شده است، آن را خارج کنید.
تماس با دکتر ماندانا اصفهانی بهترین متخصص و جراح چشم در دزفول و تهران: 06142221360 | 09160683099 | 09356876393
در صورت ورود جسم خارجی به چشم چه کارهایی را نباید انجام داد؟
در زمانی که درون چشم شما جسم خارجی وجود دارد از انجام کارهای زیر اجتناب کنید:
- از مالش چشم ها خودداری کنید.
- اگر جسمی در چشم شما جا سازی شده است، سعی نکنید آن را خارج کنید.
- سعی نکنید جسم بزرگی را که به نظر میرسد در چشم فرو رفته یا از بین پلک بیرون زده را بردارید.
پس از خارج کردن جسم خارجی از چشم چقدر زمان میبرد چشم بهبود یابد؟
به گفته سایت معتبر www.health.harvard.edu ” با درمان مناسب، علائم خراش خفیف قرنیه تقریباً در عرض 24 تا 48 ساعت بهبود مییابند یا به طور کامل ناپدید میشوند. در حالی که برای خراش های شدیدتر، علائم اغلب طولانی تر باقی میمانند. ”
“With proper treatment, symptoms of a mild corneal abrasion almost always improve or disappear completely within 24 to 48 hours. For more severe abrasions, symptoms often last longer. “
جمع بندی
- چشمی که جسم خارجی دارد هرگز مالش داده نشود.
- به مدت دو هفته از وسایل آرایشی چشم استفاده نگردد.
- به هیچ عنوان از بی حس کنندههای چشمی استفاده ننمایید.
- در صورتیکه پزشک معاینه مجدد توصیه کرده حتما به موقع مراجعه گردد.
- از دستکاری پانسمان انجام شده پرهیز شود. توصیه های پزشک بطور جدی اجرا شده داروها به موقع و طبق دستور اجرا گردد.
- پس از پانسمان چشم از رانندگی خودداری نمایید و در صورتی هر دو چشم شما پانسمان است بهتر است که توسط همراه به منزل مراجعت نمایید.
- بعد از خارج کردن جسم خارجی از چشم توسط پزشک در صورتی که درخواست پانسمان گردد حتما توجه شود پانسمان تا ۲۴ ساعت روی چشم بماند.
- در صورتیکه جسم خارجی، خارج شده اما احساس آن تا ۲۴ ساعت باقی می ماند این مورد به دلیل خراش ایجاد شده توسط جسم خارجی می پس از گذشت این زمان بهبود می یابد.
- در صورتی که از قطرههای بازکننده مردمک چشم استفاده شده است اثر آن تا ۲۴ ساعت باقی میماند. در طی این مدت از رانندگی یا کارهایی که نیاز به دقت بالا دارند و یا قرار گیری در معرض تابش نور مستقیم خودداری فرمایید.
برخی از خدمات دکتر ماندانا اصفهانی عبارتند از:





اگر پلیسه در چشم بماند چه میشود؟
با سلام و احترام،
اگر پلیسه (ذرهای ریز از فلز، چوب یا سایر مواد خارجی) در چشم باقی بماند، ممکن است باعث التهاب، تحریک سطح قرنیه، عفونت و در موارد جدیتر، آسیب دائمی به بینایی شود.
بهویژه اگر پلیسه از جنس فلز باشد، ممکن است در صورت باقیماندن در چشم دچار زنگزدگی شود. این موضوع میتواند منجر به واکنشهای التهابی شدیدتر، ایجاد لکههای زنگزده بر روی قرنیه و در نتیجه کاهش بینایی یا نیاز به درمانهای تخصصیتر شود.
بنابراین، در صورت ورود هرگونه جسم خارجی به چشم، خصوصاً ذرات فلزی، مراجعه فوری به چشمپزشک جهت معاینه و خارجسازی ایمن آن بهطور جدی توصیه میشود. همچنین از دستکاری چشم یا تلاش برای خارجکردن جسم با دست یا ابزار غیرپزشکی اکیداً خودداری فرمایید.
آیا تاری دید ازنقطه ای که جسم خارجی از چشم توسط چشم پزشک خارج شده بتدریج از بین میرود یا نه ؟
سلام به طور دقیق نمیشه گفت.
سلام من ۱ روز قبل در اثر بی توجهی تیغی از درخت انار وارد چشم شد.
دوی سطح بالایی قرار داره وهر روز چشمم کوچیکتر میشه و در حال ورم کردنه و
وقتی که پلکهامو باز و بسته می کنم پلکم نمیتونه خوب بالا بره
چه کار کنم و آیا این مشکل جدی هست؟
سلام
در اسرع وقت به چشمپزشک مراجعه نمایید.
سلام من چند سال پیش ذره ای شن به داخل چشمم رفت و تا الان جای ان قرمز است ایا این لکه قرمز برای بینایی من مشکلی ایجاد می کند
سلام و احترام
خیر به بینایی ارتباطی نداره
یه بار تو کارگاه براده آهن رفت تو چشمم و خیلی دردناک بود، واقعاً نمیدونستم چیکار کنم و ترسیدم آسیب جدی ببینم. مطلب شما خیلی کامل توضیح داده که چه علائمی باید نگرانکننده باشه و کی باید سریع به پزشک مراجعه کرد. نکتهای که برای من خیلی مهم بود، عدم مالش چشم و شستوشوی درست قبل از مراجعه بود. همچنین توضیح درباره زنگزدگی براده آهن و خطرش بر روی قرنیه واقعاً باعث شد جدیتر به موضوع نگاه کنم.
از اینکه تجربهتان را با ما در میان گذاشتید بسیار سپاسگزاریم.
ورود براده فلز به چشم یکی از مواردی است که میتواند واقعاً دردناک و نگرانکننده باشد و همانطور که گفتید، انجام چند اقدام ساده مثل اجتناب از مالیدن چشم و شستوشوی صحیح قبل از مراجعه، میتواند از آسیبهای جدی جلوگیری کند.
خطر زنگزدگی براده فلز روی قرنیه دقیقاً یکی از دلایلی است که تأکید میکنیم در چنین مواقعی مراجعه فوری به چشمپزشک ضروری است. خوشحالیم که مطالب ما توانسته برای شما روشنکننده باشد و به آگاهی بیشتر در این زمینه کمک کند.
اگر دوباره چنین شرایطی پیش آمد یا سوالی درباره مراقبت از چشم داشتید، با خیال راحت میتوانید از ما بپرسید.
آرزوی سلامتی و دید روشن برای شما داریم.